Για πολλούς ανθρώπους το στρες είναι ένας παράγοντας που συνοδεύει τη ζωή τους. Στον χώρο εργασίας, στον δρόμο, ακόμη και στις σχέσεις με τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους, καμιά φορά εμφανίζεται. Σχεδόν το 80% των ασθενών παγκοσμίως έχουν συμπτώματα που προκαλούνται από στρες, μοιράζεται η Δρ. Aditi Nerurkar, ειδικός στο θέμα από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Επηρεάζει τον οργανισμό με πολλούς αρνητικούς τρόπους, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε στομαχικά προβλήματα, διαταραχές στο καρδιαγγειακό σύστημα και το ανοσοποιητικό, δυσκαμψία, μυϊκούς πόνους και άλλα.
Ένας από τους τομείς στους οποίους το στρες έχει ιδιαίτερη επίδραση είναι η παραγωγή και η σύνθεση του κολλαγόνου στον οργανισμό. Δυσχεραίνει τις διεργασίες που σχετίζονται με τη σωστή λειτουργία του, και σε βάθος χρόνου έχει σημαντικές (και ορατές) συνέπειες.
Πώς καταστρέφει το στρες το κολλαγόνο;
Το στρες «φτάνει» στο κολλαγόνο μας σε αρκετά στάδια, και συγκεκριμένα:
- Οι ορμόνες του στρες – κορτιζόλη και αδρεναλίνη – αρχίζουν να απελευθερώνονται·
- Δημιουργούνται φλεγμονώδεις διεργασίες σε διάφορα σημεία του οργανισμού. Η φλεγμονή παράγει ένζυμα που επιταχύνουν τη διάσπαση των μορίων κολλαγόνου·
- Παράλληλα, οι ορμόνες του στρες επιβραδύνουν τις διεργασίες παραγωγής κολλαγόνου.
Η επιβλαβής επίδραση του στρες στην παραγωγή και τη διάσπαση του κολλαγόνου στον οργανισμό αφορά κυρίως τη βλάβη στην κατάσταση του μεγαλύτερου οργάνου μας – του δέρματος. Σε αυτό επηρεάζεται το κολλαγόνο τύπου 1 που βρίσκεται στο στρώμα του χορίου. Αντιπροσωπεύει περίπου το 80% του συνολικού κολλαγόνου στο σώμα, γι' αυτό και όταν υποστεί βλάβη, παρατηρούνται προβλήματα και στα οστά και τους μυς.
Η κορτιζόλη – ένας από τους βασικούς εχθρούς του κολλαγόνου στον οργανισμό
Η κορτιζόλη είναι μια στεροειδής ορμόνη που παράγεται από τα επινεφρίδια. Η έκκρισή της μπορεί να προκληθεί από διάφορους σωματικούς και ψυχικούς στρεσογόνους παράγοντες (ερεθιστικά) και να συμβάλει σε αλλαγές βασικών δομών του οργανισμού.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Molecular Sciences εξέτασε την επίδραση της κορτιζόλης στη συμπεριφορά του κολλαγόνου τύπου 1 στο δέρμα, παρατηρώντας παράλληλα και την επίδραση των πεπτιδίων κολλαγόνου που λαμβάνονται από το στόμα. Μετά την επεξεργασία ανθρώπινων δερμικών ινοβλαστών με τρεις διαφορετικές συγκεντρώσεις κορτιζόλης, έγινε σαφές ότι η κορτιζόλη αναστέλλει (καταστέλλει) τη σύνθεση κολλαγόνου τύπου I. Αυτό προκαλεί τη συχνή εμφάνιση ρυτίδων και κηλίδων υπερμελάγχρωσης, καθώς και μείωση της ελαστικότητας.
Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι η επιπλέον λήψη πεπτιδίων κολλαγόνου μπορεί να αποκαταστήσει την αναστολή του κολλαγόνου στο δέρμα που προκαλείται από την κορτιζόλη. Το υδρολυμένο κολλαγόνο είναι σε θέση να αποκαταστήσει τις «ζημιές» του στρες όταν λαμβάνεται μακροπρόθεσμα.
Η τριχόπτωση
Εκτός από το δέρμα, η ένταση μπορεί να επηρεάσει διάφορες άλλες διεργασίες στο σώμα μας. Η τριχόπτωση είναι ένα σχετικά συχνό φαινόμενο στους περισσότερους ανθρώπους. Συνήθως εμφανίζεται με την αλλαγή εποχών και με την ορμονική ανισορροπία, παράγοντες που επίσης συνδέονται άμεσα με το στρες. Σε μεταβλητό καιρό και με ασυνήθιστα επίπεδα ορμονών, ο οργανισμός βιώνει μια ένταση, μερικές φορές ανεπαίσθητη για εμάς, αλλά με μεγάλο βάρος στη φυσιολογία μας.
Η ανάπτυξη της τρίχας περνάει από τρεις βασικές φάσεις - ανάπτυξη, μετάβαση και ανάπαυση (πτώση). Το χρόνιο στρες, μέσω της κορτιζόλης και της αδρεναλίνης, διαταράσσει αυτόν τον κύκλο, σπρώχνοντας τους τριχικούς θύλακες πρόωρα στη φάση ανάπαυσης. Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται λέπτυνση και τριχόπτωση, που μπορούν να φτάσουν σε ανεξήγητους και ανησυχητικούς ρυθμούς.
Η επιβραδυμένη ανάπτυξη της τρίχας μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα υπερβολικής έντασης – οι τριχικοί θύλακες επηρεάζονται άμεσα όσον αφορά στρεσογόνες καταστάσεις. Τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης μπορούν να διαταράξουν τη φυσιολογική λειτουργία των θυλάκων, γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη παραγωγή πρωτεϊνών στην τρίχα. Το αποτέλεσμα – πιο αδύναμα και πιο αργά αναπτυσσόμενα μαλλιά. Το υδρολυμένο κολλαγόνο είναι ακριβώς η πρωτεΐνη από την οποία αποτελούνται τα μαλλιά, το δέρμα και τα νύχια. Τα ενισχύει, υποστηρίζει συνολικά τη δομή του τριχικού θύλακα και βελτιώνει αποτελεσματικά την ενοχλητική τριχόπτωση.
Το εντερικό μικροβίωμα
Δεν είναι τυχαίο ότι όταν είμαστε τεταμένοι και ανήσυχοι, νιώθουμε δυσφορία στην περιοχή του στομάχου. Ο εγκέφαλος και το εντερικό μικροβίωμα συνδέονται άμεσα, και τα δυσάρεστα συναισθήματα επηρεάζουν τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Το στρες επηρεάζει άμεσα την εντερική κινητικότητα και μπορεί να αυξήσει τη διαπερατότητα του εντέρου, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται καταστάσεις όπως δυσκοιλιότητα, διάρροια ή φούσκωμα.
Η επιπλέον λήψη υδρολυμένου κολλαγόνου ενισχύει την αποκατάσταση των εντερικών επιθηλιακών κυττάρων και δρα ευνοϊκά στη μείωση της φλεγμονής στο έντερο. Επίσης ενδυναμώνει το εξωτερικό τοίχωμα του εντέρου, μειώνοντας τη διαπερατότητά του.
Συμπέρασμα
Η ανησυχία, η ένταση και το στρες είναι όλο και πιο συχνά συμπτώματα των ανθρώπων που εργάζονται ενεργά. Αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας του καθενός μας και μπορούν ανεπαίσθητα να κυριεύσουν τη σκέψη μας, αφήνοντας μόνιμες συνέπειες σε φυσιολογικό επίπεδο. Η αντιμετώπιση των επιπέδων στρες και η πρόληψη αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που θα πρέπει να τηρούμε καθημερινά και να γίνουν κομμάτι μας.
Ένα από τα βασικά συστατικά του οργανισμού που επηρεάζονται είναι το κολλαγόνο μας. Επηρεάζεται άμεσα από τις ορμόνες του στρες, διασπώμενο ταχύτερα και μη αξιοποιούμενο πλήρως. Η φροντίδα του κολλαγόνου μας είναι μια επένδυση στη μακροχρόνια λαμπερή και ελαστική όψη του δέρματος, στα υγιή μαλλιά και στα νύχια που δεν σπάνε.
Για να φροντίσουμε το κολλαγόνο μας και να το διατηρήσουμε για περισσότερο καιρό, είναι σημαντικό να δίνουμε προσοχή στις συνήθειες που μας ωθούν προς τη δημιουργία περισσότερου στρες και να προσπαθήσουμε να τις διαχειριστούμε. Ο εντοπισμός του στρεσογόνου παράγοντα απαιτεί χρόνο και προσοχή στις εσωτερικές μας ανάγκες. Θίξαμε το θέμα στο άρθρο μας «10 χρήσιμες συνήθειες που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα κάθε μας ημέρας», στο οποίο δίνουμε πρακτικές συμβουλές για μικρές αλλαγές που στοχεύουν στην επίτευξη ηρεμίας και εσωτερικής ισορροπίας.
Πηγές (μελέτες):
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8125628/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19523511/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8125628/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1756464620305028
