Ωμέγα-3 και υγιή παιδιά

Όποτε γίνεται λόγος για εγκυμοσύνη και τοκετό, δεν μπορεί να μη συζητηθεί η σημασία των απαραίτητων λιπαρών οξέων, τα οποία είναι καθοριστικά τόσο για την υγεία της μητέρας όσο και του μωρού.  Τα καλά επίπεδα απαραίτητων λιπαρών οξέων - ιδίως ενός τύπου Ωμέγα-3 που ονομάζεται DHA (δοκοσαεξαενοϊκό οξύ) και βρίσκεται στα λιπαρά ψάρια - είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του εγκεφάλου, των ματιών, του ανοσοποιητικού συστήματος, της καρδιάς, του δέρματος, της γνωστικής λειτουργίας, της συμπεριφοράς, του νευρικού συστήματος κ.ά.

Από εξελικτική άποψη, η αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου στους ανθρώπους και στους πιο πρόσφατους προγόνους τους οδήγησε σε μεγαλύτερη ικανότητα για ενισχυμένη γνώση, πιο σύνθετη συμπεριφορά, σκέψη και λογική. Και είναι ακριβώς το Ωμέγα-3 που καθιστά δυνατή αυτή την αύξηση. Γιατί;

 Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται κατά περίπου 60% από λιπώδη ιστό, ενώ το DHA βρίσκεται κυρίως στη φαιά ουσία, η οποία περιλαμβάνει περιοχές του εγκεφάλου υπεύθυνες για την αισθητηριακή αντίληψη και τη νοημοσύνη. Γι' αυτό το Ωμέγα-3 είναι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη υγιών παιδιών, και είναι πολύτιμο όχι μόνο μετά τη γέννηση, αλλά και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.  Ορίστε μερικά σημαντικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για το Ωμέγα-3 και την υγεία του μωρού σας, αν είστε έγκυος ή μόλις γεννήσατε:

Πώς βοηθά το DHA την ανάπτυξη του μωρού και του βρέφους;

Το Ωμέγα-3 είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των ιστών του σώματος - ιδίως για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του κεντρικού νευρικού συστήματος και του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των νευρικών κυττάρων και του μυελινικού περιβλήματος που μονώνει τα νεύρα. Αυτό το στοιχείο είναι απαραίτητο για τη δημιουργία των αιμοφόρων αγγείων και για την ανάπτυξη των ματιών και της όρασης.

Από πού μπορούμε να πάρουμε Ωμέγα-3 και πώς να βεβαιωθούμε ότι παίρνουμε αρκετό;

Για να απαντήσουμε σε αυτό, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε ορισμένες διαφορές μεταξύ των τύπων απαραίτητων λιπαρών οξέων, καθώς και τους διαφορετικούς τύπους λιπαρών Ωμέγα-3.

Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα περιλαμβάνουν τα λιπαρά Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6. Στη συνηθισμένη διατροφή, τείνουμε να λαμβάνουμε πολύ περισσότερο Ωμέγα-6 απ' ό,τι Ωμέγα-3, καθώς το Ωμέγα-6 βρίσκεται σε φυτικά έλαια όπως το ηλιέλαιο και το καλαμποκέλαιο, τα οποία χρησιμοποιούνται συχνά στο μαγείρεμα. Αυτό σημαίνει ότι για τους περισσότερους ανθρώπους, η αύξηση της πρόσληψης λιπαρών οξέων Ωμέγα-3 είναι ωφέλιμη, για την αποκατάσταση της ισορροπίας.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι και πηγές λιπαρών Ωμέγα-3.  Μία από αυτές είναι τα λιπαρά ψάρια. Προσφέρουν στον οργανισμό επαρκή ποσότητα Ωμέγα-3 και είναι καλό να καταναλώνονται τακτικά. Αν, όμως, δεν σας αρέσει το ψάρι ή το παιδί σας δεν αντέχει τη μυρωδιά, τα συμπληρώματα διατροφής με τη μορφή ιχθυελαίου αποτελούν εξαιρετική εναλλακτική λύση στα λιπαρά ψάρια.

Η άλλη βασική πηγή Ωμέγα-3  είναι οι σπόροι και οι ξηροί καρποί - ιδίως ο λιναρόσπορος και οι σπόροι τσία. Εδώ, όμως, συναντάμε έναν άλλο τύπο Ωμέγα-3, που ονομάζεται άλφα-λινολενικό οξύ (ALA). Αυτό δεν χρησιμοποιείται από τον οργανισμό με τον ίδιο τρόπο όπως το EPA και το DHA και πρέπει να μετατραπεί από το σώμα σε αρκετά στάδια. Αν το φανταστούμε ως οδικό δίκτυο, η κατανάλωση ιχθυελαίου προσφέρει έναν άμεσο δρόμο προς τα λιπαρά οξέα EPA και DHA - σαν ένα ευχάριστο ταξίδι σε αυτοκινητόδρομο, χάρη στο οποίο φτάνετε εύκολα και γρήγορα στον προορισμό σας.

Αντίθετα, η κατανάλωση ALA μέσω ξηρών καρπών και σπόρων ή των ελαίων τους σημαίνει ότι ο οργανισμός πρέπει να καταβάλει πολλή προσπάθεια, αντιμετωπίζοντας παρακάμψεις, έμμεσες διαδρομές και ενοχλητικούς κυκλικούς κόμβους, για να φτάσει στα ωφέλιμα συστατικά. Αυτή η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί αποτελεσματικά από τον οργανισμό, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις - ιδίως κατά την εγκυμοσύνη και στα βρέφη και τα μικρά παιδιά - μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό του ALA μετατρέπεται σε EPA και DHA (ορισμένες μελέτες δείχνουν λιγότερο από 1%). 

Γι' αυτό το έμβρυο και το μικρό παιδί χρειάζονται DHA στην "έτοιμη" του μορφή. Αυτό θα το λάβουν από τη μητέρα κατά την εγκυμοσύνη και μέσω του μητρικού γάλακτος κατά τον θηλασμό. Γι' αυτό είναι σημαντικό η μητέρα να καταναλώνει Ωμέγα-3 από ψάρι ή ιχθυέλαιο καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Δυστυχώς, υπάρχει και το πρόβλημα της μόλυνσης των ψαριών με υδράργυρο, αλλά και γι' αυτό υπάρχει καλή λύση.

Το ποιοτικό ιχθυέλαιο υφίσταται επεξεργασία καθαρισμού για την απομάκρυνση όλων των βαρέων μετάλλων και ρύπων και είναι απόλυτα ασφαλές για καθημερινή χρήση.

Ωμέγα-3 κατά το τελευταίο τρίμηνο

Το τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης (από την 28η εβδομάδα και μετά) αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική περίοδο για τον εγκέφαλο του εμβρύου - αναπτύσσεται κατά ένα εντυπωσιακό 260% σε αυτό το τρίμηνο. Για τον λόγο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό η μητέρα να λαμβάνει επαρκή ποσότητα Ωμέγα-3 αυτή την περίοδο. Αυτό εγείρει και ένα άλλο ερώτημα: τι γίνεται αν το μωρό γεννηθεί πρόωρα;

Το καλύτερο που μπορεί να κάνει μια μητέρα σε αυτή την περίπτωση είναι να θηλάζει το μωρό της (αν είναι δυνατόν) και να λαμβάνει μεγαλύτερη ποσότητα Ωμέγα-3,  ώστε το μωρό να παίρνει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά μέσω της τροφής.

Το αναπτυσσόμενο παιδί και το Ωμέγα-3

Αφού γεννηθεί το μωρό, ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται πολύ γρήγορα. Κατά τον πρώτο χρόνο ζωής αυξάνεται κατά ακόμη 175%, και κατά τον δεύτερο χρόνο κατά ακόμη 18%. Μετά την ηλικία των 2 ετών, οι αλλαγές και η ανάπτυξη γίνονται πιο αργά, με το συνολικό μέγεθος του εγκεφάλου να αυξάνεται μόνο κατά ακόμη 21%. Αυτό δείχνει ότι η τακτική πρόσληψη DHA είναι ιδιαίτερα σημαντική για το μωρό κατά τα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του.

Υπάρχουν αμέτρητες μελέτες που δείχνουν ότι η ανάπτυξη των μωρών βελτιώνεται με τη λήψη βέλτιστων επιπέδων λιπαρών οξέων Ωμέγα-3. Το ιχθυέλαιο είναι βασικό συστατικό της „διατροφής του εγκεφάλου“.

 Τι γίνεται αν το μωρό δεν θηλάζει;

Είδαμε ήδη ότι το μωρό συνεχίζει να λαμβάνει DHA μέσω του μητρικού γάλακτος, γι' αυτό οι θηλάζουσες μητέρες πρέπει να συνεχίσουν τη λήψη του. Αν ο θηλασμός δεν προτιμάται ή δεν είναι δυνατός, τότε το μωρό πρέπει να λαμβάνει επαρκή απαραίτητα λιπαρά οξέα μέσω βρεφικού γάλακτος και αργότερα μέσω της τροφής που καταναλώνει, καθώς και υπό μορφή συμπληρωμάτων διατροφής. Το υγρό ιχθυέλαιο αποτελεί σε αυτή την περίπτωση μια εξαιρετική λύση.

Η μητέρα πρέπει να συνεχίσει να λαμβάνει Ωμέγα-3 και μετά την εγκυμοσύνη

Συνιστάται στις μητέρες να διατηρούν καλή πρόσληψη απαραίτητων λιπαρών οξέων, συμπεριλαμβανομένων των EPA και DHA, και μετά την εγκυμοσύνη, ακόμη κι αν δεν θηλάζουν. Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα είναι σημαντικά για πολλές πτυχές της υγείας - και μην ξεχνάτε ότι ονομάζονται “απαραίτητα”, επειδή το σώμα δεν μπορεί να τα παράγει μόνο του.

Για τις γυναίκες που σχεδιάζουν να μείνουν έγκυες ή ενδέχεται να μείνουν έγκυες ξανά, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναπληρώσουν τα αποθέματα Ωμέγα-3 ανάμεσα στις εγκυμοσύνες, ώστε να έχουν επαρκή ποσότητα θρεπτικών συστατικών για το επόμενο μωρό.