Παρά τον τεράστιο όγκο πληροφοριών και τον κορεσμό της αγοράς συμπληρωμάτων διατροφής με προϊόντα κολλαγόνου, εξακολουθούν να υπάρχουν κάποια βασικά ερωτήματα που αναζητούν απάντηση. Ακριβώς επειδή οι μελέτες που πραγματοποιούνται πάνω στα προϊόντα κολλαγόνου είναι ακόμη περιορισμένες, οι καταναλωτές συχνά ερμηνεύουν τις ετικέτες που διαβάζουν με τον δικό τους τρόπο.
Για να διαλευκάνουμε τις αμφιβολίες γύρω από ορισμένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα (ακόμη και μύθους) σχετικά με την πρωτεΐνη, επικοινωνήσαμε με τη Δρ. Elizabeth Tandeau – αντιπρόεδρο της Cline & Company, η οποία διεξάγει έρευνες αγοράς και παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στους τομείς των ειδικών χημικών, της ενέργειας και της ομορφιάς. Η Δρ. Tandeau έδωσε εμπεριστατωμένες απαντήσεις βάσει της εμπειρογνωμοσύνης της, και είμαστε χαρούμενοι που η αξιόπιστη και επαληθευμένη πληροφορία γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη και προσβάσιμη.
Έχει σημασία το μέγεθος του μορίου του κολλαγόνου για την απορρόφησή του;
Δρ. Tandeau: Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη αποτελούμενη από αλυσίδες πεπτιδίων, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούνται από ομάδες αμινοξέων. Τα πεπτίδια κολλαγόνου παράγονται μέσω ενζυμικής διάσπασης του ακατέργαστου κολλαγόνου σε μικρότερα πεπτίδια, τα οποία ο οργανισμός μπορεί να απορροφήσει εύκολα. Τα μικρότερα μόρια απορροφώνται πιο εύκολα, γι' αυτό και η πιο διαδεδομένη μορφή κολλαγόνου είναι τα υδρολυμένα πεπτίδια κολλαγόνου – οι μακριές αλυσίδες του κολλαγόνου «σπάνε» σε μικρότερα τμήματα, τα οποία μπορούν να απορροφηθούν από τον οργανισμό.
Τα πεπτίδια και το υδρολυμένο κολλαγόνο είναι το ίδιο πράγμα;
Δρ. Tandeau: Ναι. «Υδρόλυση» είναι ο όρος για τη διαδικασία μέσω της οποίας δημιουργούνται τα πεπτίδια. Όταν κέρδιζε δημοτικότητα, χρησιμοποιούνταν συχνότερα ο όρος «υδρολυμένο κολλαγόνο», αλλά σήμερα θα ακούτε πιο συχνά τον όρο «πεπτίδια κολλαγόνου».
Έχει σημασία ο τύπος του κολλαγόνου για τα διάφορα όργανα και συστήματα του σώματος;
Δρ. Tandeau: Και ναι, και όχι. Στο ανθρώπινο σώμα είναι γνωστοί 28 διαφορετικοί τύποι κολλαγόνου, οι οποίοι βρίσκονται σε διαφορετικά μέρη – για παράδειγμα, ο τύπος I είναι βασικός για το δέρμα, ο τύπος II – για τους χόνδρους κ.ο.κ. Ο λόγος για αυτές τις διαφορές είναι ότι τα αμινοξέα από τα οποία αποτελείται το κολλαγόνο είναι διατεταγμένα με διαφορετικό τρόπο. Ωστόσο, όλα τα κολλαγόνα μοιράζονται την ίδια ελικοειδή δομή.
Όταν μιλάμε για πεπτίδια κολλαγόνου, κατά τη διαδικασία της ενζυμικής υδρόλυσης οι μακριές μοριακές αλυσίδες «κόβονται» σε μικρά τμήματα και σε αυτό το στάδιο δεν διατηρούν πλέον τη δομή ενός συγκεκριμένου τύπου κολλαγόνου. Παρόλα αυτά, συχνά θα δείτε πεπτίδια ή υδρολυμένο κολλαγόνο να επισημαίνονται με συγκεκριμένο τύπο – αυτό συνήθως αναφέρεται στην προέλευση της πρώτης ύλης από την οποία εξάγεται το κολλαγόνο. Για παράδειγμα, αν προέρχεται από δέρμα ψαριού ή βοδινό δέρμα, πιθανότατα περιέχει κυρίως τύπους I και III. Αν προέρχεται από οστά – κυρίως τύπο II. Ποτέ όμως δεν είναι εξ ολοκλήρου ένας τύπος.
Επιπλέον, οι διαδικασίες εξαγωγής πεπτιδίων συνήθως δεν διαχωρίζουν τους τύπους – συχνά χρησιμοποιούνται μικτές πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένου δέρματος και οστών, γεγονός που οδηγεί σε ένα μείγμα διαφορετικών τύπων. Και όπως ήδη είπα, μετά την υδρόλυση η ακριβής δομή του κολλαγόνου διασπάται, οπότε στην πράξη δεν έχει ιδιαίτερη σημασία ποιος τύπος ήταν αρχικά. Θεωρείται ότι η απορρόφηση πεπτιδίων κολλαγόνου υποστηρίζει τη φυσική παραγωγή κολλαγόνου στον οργανισμό, κάτι που ενδεχομένως έχει ευεργετική επίδραση σε διάφορους ιστούς – δέρμα, οστά, αρθρώσεις κ.ά.
Εξαίρεση αποτελεί το λεγόμενο «εγγενές» ή «μη μετουσιωμένο» κολλαγόνο τύπου II – αυτό είναι το κολλαγόνο που υπάρχει φυσικά στους χόνδρους, το οποίο εξάγεται από πολύ συγκεκριμένες ζωικές πηγές και μέρη του σώματος, χωρίς να υδρολύεται, διατηρώντας την αρχική του μοριακή δομή. Αυτός ο τύπος κολλαγόνου δεν απορροφάται λόγω του μήκους των αλυσίδων του, αλλά περνά από το στομάχι στα έντερα, όπου αναγνωρίζεται από τον οργανισμό και προκαλεί μια ανοσολογική απόκριση που βοηθά στην προστασία του αρθρικού χόνδρου, ιδιαίτερα σε αυτοάνοσες παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Ποιοι είναι οι πιο διαδεδομένοι μύθοι για το κολλαγόνο;
Δρ. Tandeau: Πολύ καλή ερώτηση! Νομίζω ότι αρκετά από τα ερωτήματά σας άπτονται ήδη κάποιων από τους μύθους – για παράδειγμα, για τους διαφορετικούς τύπους κολλαγόνου, την προέλευση της πρώτης ύλης κ.λπ. Υπάρχει μεγάλη σύγχυση σχετικά με τους τύπους κολλαγόνου – ακόμη και ανάμεσα στους παραγωγούς.
Ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόσληψης κολλαγόνου και γιατί;
Δρ. Tandeau: Οι περισσότερες έρευνες έχουν γίνει σε σκόνη και κάψουλες, και πολύ λιγότερες (αν υπάρχουν καν) σε ροφήματα ή τρόφιμα που περιέχουν κολλαγόνο. Γι' αυτό και αυτές οι μορφές είναι λιγότερο τεκμηριωμένες. Το πιο σημαντικό είναι ο τρόπος πρόσληψης να εξασφαλίζει μια επιστημονικά αποδεδειγμένη δόση που θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Για τα πεπτίδια κολλαγόνου, οι περισσότερες μελέτες δείχνουν θετικά αποτελέσματα για το δέρμα και τις αρθρώσεις με ημερήσια πρόσληψη μεταξύ 5 και 10 γραμμαρίων. Για το εγγενές ή μη μετουσιωμένο κολλαγόνο (τύπος 2), καθώς ο μηχανισμός δράσης του είναι διαφορετικός, το αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με πολύ χαμηλότερες δόσεις – περίπου 0,4 mg.
Συχνά τα συμπληρώματα έχουν καλές δοσολογίες (αν και όχι πάντα), αλλά συχνά βλέπω τρόφιμα και ροφήματα με ελάχιστη περιεκτικότητα σε κολλαγόνο, για τα οποία δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι προσφέρουν πραγματικό όφελος.
Ποια είναι η γνώμη σας για τα τριπεπτίδια κολλαγόνου – είναι αυτή η νέα τάση;
Δρ. Tandeau: Ναι, αυτή είναι σίγουρα μια νέα τάση. Η αγορά πεπτιδίων κολλαγόνου έγινε πολύ ανταγωνιστική, και ο αριθμός των εταιρειών που προσφέρουν αυτά τα συστατικά αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η επιστήμη πίσω από αυτό εξακολουθεί να εξελίσσεται – για παράδειγμα, κάποιοι προσφέρουν μια συγκεκριμένη σύνθεση πεπτιδίων που δείχνει ενδιαφέρουσες επιδράσεις στη μεταβολική υγεία. Σε άλλες περιπτώσεις, ο όρος «τριπεπτίδιο» απλώς υποδηλώνει πολύ μικρά μόρια, καθώς σημαίνει ότι οι μακριές αλυσίδες έχουν κοπεί σε μικρότερα τμήματα. Όταν συνεργάζομαι με προμηθευτές πεπτιδίων κολλαγόνου, ζητώ πάντα να δω τα επιστημονικά τους δεδομένα που αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των προϊόντων τους σε συγκεκριμένες δόσεις και για συγκεκριμένα οφέλη.
