Πίνακας περιεχομένων [απόκρυψη]
Ξέρετε να διαβάζετε τις ετικέτες τροφίμων και συμπληρωμάτων διατροφής; Οι εικόνες, τα σύμβολα και οι συντομογραφίες είναι συχνά ασαφείς, γι' αυτό είναι σημαντικό να καταλαβαίνετε τι σημαίνουν. Θα σας γνωρίσουμε εν συντομία τις πιο συχνές ενδείξεις και τις πιο σημαντικές απαιτήσεις προς τους παραγωγούς, τις οποίες πρέπει να πληρούν. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί πολλά τρόφιμα και συμπληρώματα που χαρακτηρίζονται ως «υγιεινά» ή «καθαρά» μπορεί να σας παραπλανούν, ή να μην έχουν περάσει τους απαραίτητους ελέγχους.
Υποχρεωτικά στοιχεία στην ετικέτα
Σύμφωνα με τη βουλγαρική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, είναι υποχρεωτικό να υπάρχουν ορισμένα στοιχεία στην ετικέτα των τροφίμων και των συμπληρωμάτων διατροφής, στη γλώσσα της χώρας. Πρέπει να είναι γραμμένα κατανοητά, σε συγκεκριμένο μέγεθος, με ευανάγνωστη γραμματοσειρά.
Είναι υποχρεωτικό να αναγράφεται η ονομασία του τροφίμου, ο κατάλογος συστατικών (συμπεριλαμβανομένων των πρόσθετων), πληροφορίες για αλλεργιογόνα, η ποσότητα των βασικών συστατικών, η ημερομηνία (ανάλωση κατά προτίμηση πριν από/χρήση έως), η χώρα προέλευσης, το όνομα και η διεύθυνση του παραγωγού/εισαγωγέα, η καθαρή ποσότητα, η επισήμανση ειδικών συνθηκών φύλαξης και/ή χρήσης, οι οδηγίες χρήσης και η διατροφική αξία. Για ορισμένα προϊόντα απαιτούνται ειδικές προειδοποιήσεις, που αφορούν π.χ. συστατικά που δεν συνιστώνται για κατανάλωση από παιδιά ή άλλους ειδικούς διατροφικούς περιορισμούς.
Για τα συμπληρώματα διατροφής οι απαιτήσεις είναι ακόμη πιο λεπτομερείς. Ο Νόμος για τα Τρόφιμα του 2020 και ο Κανονισμός για τα Συμπληρώματα Διατροφής ορίζουν ότι στην ετικέτα πρέπει να αναγράφεται η ονομασία των κατηγοριών «θρεπτικές ουσίες ή άλλες ουσίες», ή ένδειξη της φύσης τους - δηλαδή τι περιέχουν. Αναζητήστε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση, την προειδοποίηση να μην υπερβαίνεται, καθώς και ότι το προϊόν δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο μιας ποικίλης διατροφής.
Είναι υποχρεωτικό να υπάρχει αριθμός και ημερομηνία καταχώρισης του συμπληρώματος διατροφής στο μητρώο της Βουλγαρικής Υπηρεσίας για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτή η πληροφορία θα πρέπει να είναι διαθέσιμη και online, στον ιστότοπο του παραγωγού ή του εισαγωγέα.
Αν έχετε αμφιβολίες για διαφορές ανάμεσα στην ετικέτα σε χαρτί και σε αυτήν στο διαδίκτυο ή σε διαφήμιση, αναζητήστε επιπλέον πληροφορίες. Απαγορεύεται να αποδίδονται στα συμπληρώματα διατροφής ιδιότητες πρόληψης, θεραπείας ή ίασης ασθενειών στον άνθρωπο, ούτε να γίνεται αναφορά σε τέτοιες ιδιότητες. Αν έχετε αμφιβολίες για ένα προϊόν, ελέγξτε στο δημόσιο εθνικό μητρώο εγκαταστάσεων παραγωγής, επεξεργασίας και/ή διανομής συμπληρωμάτων διατροφής, στην ιστοσελίδα της Βουλγαρικής Υπηρεσίας για την Ασφάλεια των Τροφίμων - BFSA.
Αν είστε αλλεργικοί, αναζητήστε όλα τα αλλεργιογόνα που περιέχονται στη σύνθεση. Πρέπει να αναγράφονται με διαφορετική γραμματοσειρά, χρώμα ή φόντο. Αν η ετικέτα αναφέρει ότι το προϊόν περιέχει «ίχνη» κάποιου αλλεργιογόνου, για παράδειγμα «ίχνη γλουτένης», αυτό σημαίνει ότι έχει παραχθεί σε εργοστάσιο όπου στην παραγωγική διαδικασία χρησιμοποιείται το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο, και είναι πιθανό το τρόφιμο να έχει μολυνθεί με αυτό.
Σημαντική πληροφορία για τη διατροφική αξία
Έχετε υπόψη ότι οι τιμές στη δηλωμένη διατροφική αξία των προϊόντων είναι μέσες τιμές. Βασίζονται είτε σε ανάλυση του τροφίμου που έχει πραγματοποιήσει ο παραγωγός, είτε σε υπολογισμό με βάση δεδομένα όπως οι γνωστές ή πραγματικές μέσες τιμές των χρησιμοποιούμενων συστατικών, ή γενικά αποδεκτά δεδομένα.
Η ενεργειακή αξία και οι ποσότητες θρεπτικών συστατικών που αναγράφονται στη συσκευασία πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αξία και τις ποσότητες του τροφίμου όπως αυτό πωλείται. Παρουσιάζονται σε χιλιοθερμίδες (kcal) και κιλοτζάουλ (kJ) (1 kcal = 4,2 kJ). Συνήθως η τιμή αναφοράς για την ενεργειακή πρόσληψη αφορά έναν μέσο ενήλικα, ή 2 000 kcal (8 400 kJ).
Είναι υποχρεωτική και η πληροφορία για την περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες, σάκχαρα, πρωτεΐνες, λιπαρά, κορεσμένα λιπαρά οξέα και αλάτι. Τα στοιχεία για τις φυτικές ίνες, τα λιπαρά οξέα, τις βιταμίνες και τα μέταλλα δεν απαιτούνται από τον νόμο. Η ποσότητα βιταμινών και μετάλλων πρέπει να εκφράζεται ως ποσοστό των τιμών αναφοράς πρόσληψης ανά 100 γρ. ή 100 μλ. Αν το προϊόν απαιτεί προετοιμασία πριν καταναλωθεί, μπορείτε να παρέχετε πληροφορίες που αντικατοπτρίζουν τη διατροφική αξία του τροφίμου έτοιμου προς κατανάλωση.
Τα πρόσθετα Ε
Τα πρόσθετα τροφίμων, που πωλούνται αυτόνομα ή ως συστατικά τροφίμων, πρέπει να πληρούν αυστηρούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι γλυκαντικά, συντηρητικά, αντιοξειδωτικά και χρωστικές. Υπάρχει κατάλογος εγκεκριμένων πρόσθετων, οπότε δεν είναι επικίνδυνο κάθε Ε. Στην ετικέτα όμως πρέπει να αναγράφεται η ονομασία και/ή ο αριθμός Ε για κάθε πρόσθετο στο τρόφιμο. Τα πρόσθετα τροφίμων μπορούν να ταξινομηθούν με βάση την τεχνολογική τους λειτουργία:
E100 ... E182 - χρωστικές
E200 ... E300 - συντηρητικά
E300 ... E400 - αντιοξειδωτικά (αντιοξειδωτικά)
E400 ... E500 - σταθεροποιητές
E450... E500, E1000 - γαλακτωματοποιητές
E500... E600 - ρυθμιστές οξύτητας, μπέικιν πάουντερ
Е600... Е700 - ενισχυτικά γεύσης και αρώματος
E700 ... E800 - εφεδρικοί δείκτες για άλλες πιθανές πληροφορίες
Е900 και άνω - γυαλιστικά, βελτιωτικά ψωμιού
«Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και «Ημερομηνία λήξης»
Επειδή πολλοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τη διαφορά ανάμεσα στους όρους «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και «ημερομηνία λήξης», αυτό οδηγεί σε σπατάλη μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων. Η «ημερομηνία λήξης»/«χρήση έως» σημαίνει ότι αν αυτή η προθεσμία περάσει, έστω και κατά μία ημέρα, το τρόφιμο πρέπει να απορριφθεί - είναι επικίνδυνο για κατανάλωση, αφού έχουν αναπτυχθεί μικροοργανισμοί ή έχει αλλοιωθεί. Η διάρκεια που αφορά την ποιότητα σημειώνεται με την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από». Αυτή είναι μια προθεσμία για την ποιότητα, τη φρεσκάδα, το χρώμα, τη γεύση. Γι' αυτό, ακόμα κι αν περάσει αυτή η προθεσμία, καλό είναι να ανοίξετε τη συσκευασία και να το δοκιμάσετε. Αν δεν υπάρχουν κακά σημάδια, μπορεί να καταναλωθεί.
Και τέλος, μερικές συμβουλές:
- Αγοράζετε προϊόντα αφού πρώτα διαβάσετε την ετικέτα!
- Αναζητήστε τρόφιμα και συμπληρώματα διατροφής με όσο το δυνατόν πιο καθαρή σύνθεση. Αν τα πρόσθετα είναι περισσότερα από τα βασικά συστατικά, ξανασκεφτείτε το.
- Κάντε διάκριση ανάμεσα στην «ημερομηνία λήξης» και το «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από». Έτσι θα σπαταλάτε λιγότερο φαγητό.
