Τι είναι το κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη στον ανθρώπινο οργανισμό και αποτελεί περίπου το 30% της συνολικής πρωτεΐνης του σώματος. Είναι το βασικό δομικό στοιχείο του δέρματος, των οστών, των συνδέσμων, των μυών και των τενόντων, καθώς και της υπόλοιπης συνδετικής ύλης του οργανισμού. Βρίσκεται επίσης στα αιμοφόρα αγγεία, στα όργανα και στον εντερικό βλεννογόνο.
Οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αμινοξέα. Τα βασικά αμινοξέα που δομούν το κολλαγόνο είναι η γλυκίνη, η προλίνη και η υδροξυπρολίνη. Αυτά τα αμινοξέα συνδυάζονται για να σχηματίσουν πρωτεϊνικές ίνες (ινίδια) με τριπλή ελικοειδή δομή. Για να σχηματιστεί αυτή η τριπλή έλικα, ο οργανισμός χρειάζεται επαρκείς ποσότητες βιταμίνης C, μαγγανίου, χαλκού και ψευδαργύρου.
Ποιος είναι ο ρόλος του κολλαγόνου;
Ο κύριος ρόλος του κολλαγόνου είναι να παρέχει δομή, αντοχή και υποστήριξη σε ολόκληρο τον οργανισμό. Πιο συγκεκριμένα, οι λειτουργίες του περιλαμβάνουν:
- την παροχή προστατευτικής κάλυψης στα όργανα,
- την υποστήριξη του σχηματισμού ινοβλαστών στο χόριο (το μεσαίο στρώμα του δέρματος), γεγονός που συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων κυττάρων,
- την προσφορά αντοχής και ελαστικότητας στο δέρμα,
- τη συμμετοχή στις διαδικασίες πήξης του αίματος.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κολλαγόνου;
Έχουν αναγνωριστεί περίπου 28 τύποι κολλαγόνου. Διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τον τρόπο συναρμολόγησης των μορίων, τα κυτταρικά συστατικά που προστίθενται και το σημείο του οργανισμού στο οποίο χρησιμοποιείται το κολλαγόνο. Όλες οι ίνες κολλαγόνου περιέχουν τουλάχιστον μία τριπλή ελικοειδή δομή.
Οι πέντε βασικοί τύποι κολλαγόνου είναι:
- Τύπος I – αποτελεί το 90% του κολλαγόνου στον οργανισμό και παρέχει πυκνή δομή στο δέρμα, στα οστά, στους συνδέσμους και στους τένοντες,
- Τύπος II – δομεί τον ελαστικό χόνδρο που υποστηρίζει τις αρθρώσεις,
- Τύπος III – βρίσκεται στις αρτηρίες, στους μύες και στα όργανα,
- Τύπος IV – εντοπίζεται στα διάφορα στρώματα του δέρματος,
- Τύπος V – συναντάται στα μαλλιά, σε ορισμένα στρώματα του δέρματος, στον κερατοειδή των ματιών και στον ιστό του πλακούντα.
Τι συμβαίνει με το κολλαγόνο καθώς μεγαλώνουμε;
Με την ηλικία, το σώμα παράγει ολοένα και λιγότερο κολλαγόνο, ενώ το υπάρχον αποδομείται πιο γρήγορα. Παράλληλα, η ποιότητά του είναι χαμηλότερη σε σύγκριση με τα νεότερα χρόνια. Οι γυναίκες εμφανίζουν σημαντική μείωση της παραγωγής κολλαγόνου μετά την εμμηνόπαυση. Είναι φυσιολογικό η μείωση να ξεκινά μετά την ηλικία των 25 ετών και να γίνεται πιο αισθητή μετά τα 40.
Πώς να καταλάβετε αν τα επίπεδα κολλαγόνου μειώνονται;
Το κολλαγόνο δεν μπορεί να μετρηθεί άμεσα (π.χ. με εξέταση αίματος), ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις που δείχνουν μείωση των επιπέδων του:
- πόνος στις αρθρώσεις ή οστεοαρθρίτιδα λόγω φθοράς του χόνδρου,
- μειωμένη κινητικότητα λόγω δυσκαμψίας ή βλάβης των αρθρώσεων,
- μυϊκή αδυναμία ή πόνοι,
- λιγότερο εύκαμπτοι και πιο άκαμπτοι σύνδεσμοι και τένοντες,
- προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος,
- γαστρεντερικά προβλήματα λόγω λέπτυνσης του εντερικού βλεννογόνου,
- ρυτιδωμένο ή χαλαρό δέρμα,
- βύθιση γύρω από τα μάτια ή σε άλλα σημεία του προσώπου.
Ποιοι παράγοντες βλάπτουν το κολλαγόνο;
- Υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων, που οδηγεί στον σχηματισμό τελικών προϊόντων γλυκοζυλίωσης (AGEs).
- Υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία μειώνει την παραγωγή κολλαγόνου και προκαλεί πρόωρη γήρανση.
- Κάπνισμα, το οποίο καταστρέφει τόσο το κολλαγόνο όσο και την ελαστίνη.
Πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε τα επίπεδα κολλαγόνου;
Η καθημερινή χρήση αντηλιακού (SPF 30+), η ισορροπημένη διατροφή τύπου μεσογειακής δίαιτας και ο υγιεινός τρόπος ζωής συμβάλλουν στη διατήρηση των επιπέδων κολλαγόνου.
Τι είναι τα πεπτίδια κολλαγόνου;
Τα συμπληρώματα κολλαγόνου διατίθενται συνήθως ως κολλαγονικά πεπτίδια ή υδρολυμένο κολλαγόνο σε μορφή σκόνης ή καψουλών. Το κολλαγόνο διασπάται σε αμινοξέα, τα οποία απορροφώνται μέσω του γαστρεντερικού συστήματος.
Τι δείχνουν οι έρευνες;
Οι περιορισμένες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα πεπτίδια κολλαγόνου μπορούν να βελτιώσουν την ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος και να συμβάλουν στη μείωση του πόνου στις αρθρώσεις σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο οργανισμός χρησιμοποιεί το κολλαγόνο εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη και όχι απαραίτητα στο σημείο που επιθυμούμε.
